Altıncı Kez Ayvalık’ta…
Başkan Mesut Ergin: Öncü ve örnek kent Ayvalık, Köy Enstitüleri Fikir ve Kültür
Günleri’ni tamamladı. Kuruluşunun 86. yılında Köy Enstitülerinin aydınlanmacı mirasını,
edebiyatımıza ve düşün dünyamıza kattıklarını bir kez daha birlikte değerlendirdik.
Ayvalık’ta iki gün boyunca süren kıymetli buluşmalarda; bilgiyle, sanatla ve dayanışmayla
güçlenen bir geleceğin mümkün olduğunu bizlere yeniden gösterdi.
Köy Enstitüleri üzerine Türkiye'nin en önemli etkinlik dizisi olan Köy Enstitüleri Fikir ve Kültür
Günleri 11-12 Nisan tarihlerinde altıncı kez Ayvalık'ta gerçekleştirildi. Ayvalık Belediye
Başkanı Mesut Ergin, yaşama geçirildiği 17 Nisan 1940 yılından bugüne, Türkiye’nin en önemli
eğitim ve aydınlanma modellerinden biri olarak kabul edilen Köy Enstitüleri’nin, kuruluşunun
86’ncı yılında altıncı kez “Fikir ve Kültür Günleri” başlığıyla gündeme taşımanın gururunu ve
onurunu yaşadıklarını söyledi.
Etkinliğin açılış konuşmasını yapan Başkan Mesut Ergin, “Genç Cumhuriyetimizin Milli Eğitim
Bakanı Hasan Âli Yücel’in öncülüğünde hayata geçirilen Köy Enstitüleri, yalnızca bir eğitim
projesi değil; aynı zamanda bir Cumhuriyet devrimi ve aydınlanma hamlesiydi. O yıllarda genç
nüfusuyla geleceğini inşa etmeye çalışan Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim ve kültür alanında
attığı en ilerici adımlarından biriydi. Köy Enstitüleri, fikri hür, vicdanı hür kuşaklar yetiştirme
hedefiyle hayata geçirilmiş son derece kıymetli bir modeldi. Ülke genelinde kurulan 21 köy
enstitüsünde binlerce donanımla öğretmen yetişti. Büyük çoğunluğu köy çocuklarından oluşan bu
enstitüler, Anadolu’nun dört bir yanında birer aydınlanma meşalesi oldu. Enstitüden mezun
olanlar yalnızca öğretmen değildi; aynı zamanda üretendi, sorgulayandı, dayanışmayı bilen, çok
yönlü bireylerdi. Ziraatçıydılar,eğitimciydiler, sağlıkçıydılar,; inşa eder, üretir, sanatla ilgilenir,
kitap okur, topluma yön verirlerdi. Ancak bu aydınlanma hamlesi, dönemin bazı çevrelerini
rahatsız etti ve köy enstitüleri kapatıldı” dedi.
Bugün hâlâ karşı karşıya olunan pek çok sorunun temelinde bu büyük eğitim projesinin yarıda
bırakılmasının etkisi olduğunu söylemenin, yanlış olmayacağını ifade eden Başkan Mesut Ergin
şöyle devam etti:
“En verimli döneminde, en üretken zamanında kapatılan Köy Enstitüleri, ülkemizin eğitim
tarihindeki en büyük kırılmalardan biri oldu. Köy okullarına öğretmen yetiştirmek ve bu
öğretmenler aracılığıyla kırsal kalkınmayı sağlamak amacıyla kurulan bu model, yalnızca eğitim
değil; aynı zamanda toplumsal dönüşüm projesiydi. Köy Enstitüleri, aklı ve bilimi esas alan,
üretime dayalı, eşit yurttaşlık bilincini güçlendiren bir sistemdi. Köy Enstitülü öğretmenlerin
temel amacı; yüzyıllardır geleneksel yöntemlerle tarım yapan köylüyü modern tekniklerle
buluşturmak, ekonomik kalkınmayı sağlamak ve aynı zamanda özgür bireyler yetiştirmekti.
Amaç, kırsal kesimi bilimle, akılla ve Cumhuriyet değerleriyle buluşturmaktı. Bu yönüyle Köy
Enstitüleri, Mustafa Kemal Atatürk’ün aydınlanma devriminin en somut yansımalarından biriydi.
Türk aydınlanmasının öncülerinden Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç, bu büyük eğitim
devriminin mimarları olarak tarihe geçtiler. Onları ve bu yolda emek verenleri unutmak mümkün
değildir. Fikri hür, vicdanı hür kuşaklar” yetiştiren bu büyük mirasın önünde saygıyla eğiliyor;
başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Kurucu Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel’i,
İsmail Hakkı Tonguç’u ve tüm Köy Enstitülü eğitimcileri minnet ve rahmetle anıyorum.
86’ncıYıldönümünde, tüm Köy Enstitülü eğitimcileri saygıyla selamlıyorum. Köy Enstitüleri
üzerine nitelikli ve sürekli içeriğiyle dikkat çeken etkinliğimizi bu yıl da, Atölye Kültür Sanat
organizasyonu ve belediyemiz ev sahipliğinde altıncı kez gerçekleştiriyoruz. Eğitim, bilim,
kültür, sanat ve edebiyat alanlarında düzenlediğimiz etkinliklerle, bu yıl da kentin kültür
gündemine katkı sunmayı hedefliyoruz. İlki 2021 yılında yapılan ve geride kalan beş yılda çok
sayıda sanatçı, yazar, gazeteci ve bilim insanını kentimizde ağırladık.”
Bu yıl gerçekleştirilen program kapsamında, Köy Enstitüleri deneyimi üzerinden başta eğitim
olmak üzere bilim, kültür ve sanat alanlarında çeşitli başlıklar ele alındı. Rauf Denktaş Kültür
Merkezi’nde iki gün boyunca değerli etkinliklere ev sahipliği yaptı. Ünlü yönetmen Ezel Akay,
yazar Barış İnce ile birlikte Belediye Başkanı Mesut Ergin keyifli bir söyleşi gerçekleştirdi. Nejat
Uygur Sahnesi’nde de “Yan Rol” isimli tiyatro gösterimi büyük bir ilgiyle izlendi.
Etkinliklerin ikinci gününde Rauf Denktaş Kültür Merkezi’nde “Kitabın Rüyası” belgesel
gösteriminin ardından düzenlenen panele yazar Latife Tekin, yazar Aslı Atasoy ile gazeteci-yazar
Kadri Gürsel katıldı.
